Międzyregionalne kontakty w Europie zaczęły być nawiązywane wraz z instytucjonalizacją integracji europejskiej po II wojnie światowej, zwłaszcza w ramach dwóch organizacji Rady Europy i Unii Europejskiej. Pierwsze, międzynarodowe uregulowania prawne w tej dziedzinie pojawiły się dopiero w latach osiemdziesiątych XX wieku. W dniu 21 maja 1980 roku a na forum Rady Europy uchwalono Europejską Konwencję Ramową o współpracy transgranicznej między wspólnotami a władzami terytorialnymi, zwaną Konwencją Madrycką (Dz. U. 1993, nr 61, poz. 287). Określiła ona prawne formy współpracy regionów przygranicznych. Podpisanie konwencji wynikało z pozytywnych doświadczeń współpracy przygranicznej regionów Europy Zachodniej, zwłaszcza w odniesieniu do rozwoju społeczno-gospodarczego tych obszarów. Państwa członkowskie Rady Europy postanowiły przyjąć uregulowania prawne, w celu zapewnienia możliwości podejmowania oraz rozwoju kontaktów transgranicznych społeczności regionalnych i lokalnych, które przyczyniają się nie tylko do dalszego postępu społecznego i ekonomicznego, ale także powodują wzmocnienie procesu integracji w Europie.

Kolejnym aktem prawnym dotyczącym europejskiej współpracy regionów była przyjęta 15 października 1985 roku w Strasburgu, Europejska Karta Samorządu Lokalnego (Dz. U. 1994, nr 124, poz. 607). Potwierdzono w niej prawo społeczności lokalnych do nawiązywania współpracy z partnerami z innych państw, jak również możliwość przystępowania do międzynarodowych zrzeszeń. Podobne uprawnienia w stosunku do regionów, nadające im prawo prowadzenia regionalnej polityki międzynarodowej, zostały zapisane w Europejskiej Karcie Samorządu Regionalnego, przyjętej na posiedzeniu Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy, w czerwcu 1997 roku.

W Polsce zarówno społeczności lokalne, jak i regionalne mają konstytucyjnie zagwarantowane prawo (art. 172. ust. 2) do nawiązywania kontaktów z partnerami zagranicznymi oraz przystępowania do międzynarodowych zrzeszeń tych podmiotów.

Kompetencje związane ze współpracą regionalną zostały przekazane organom samorządu województwa, zgodnie z art. 12. ust.2 ustawy o samorządzie województwa (Dz. U. 1998, nr 91, poz. 576, z późn. zmn.), które mogą na tej podstawie współpracować z organizacjami międzynarodowymi i regionami z innych państw, zwłaszcza sąsiednich. Instytucją o zasadniczych kompetencjach w tym względzie jest sejmik wojewódzki, podejmujący uchwały w sprawie przystąpienia do regionalnych organizacji międzynarodowych i współpracy z parterami zagranicznymi oraz zobowiązany do uchwalenia Priorytetów współpracy zagranicznej. Realizacją ich zajmuje się natomiast Zarząd Województwa, a rolę reprezentanta regionu w stosunkach zewnętrznych pełni marszałek województwa.

Polityka prowadzona przez samorządy województw w odniesieniu do regionów innych państw nie jest samodzielna. Podlega ona akceptacji Ministra Spraw Zagranicznych, przede wszystkim w zakresie zgodności z polityką zagraniczną państwa polskiego. Również przystąpienie do międzynarodowej organizacji regionalnej, zgodnie z ustawą o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń lokalnych i regionalnych (Dz. U. 2000, nr 91, poz. 1009), wymaga każdorazowo zgody MSZ RP.

Stosunki zagraniczne województwa lubuskiego opierają się na Priorytetach współpracy zagranicznej Województwa Lubuskiego, przyjętych Uchwałą nr LII/525/2010 Sejmiku Województwa Lubuskiego z 14 czerwca 2010 roku W dokumencie tym określono cele współpracy i jej geograficzne priorytety oraz zasady przystępowania województwa do międzynarodowych zrzeszeń regionalnych.

Ustalono trzy główne cele współpracy zagranicznej regionu, które koncentrują się na współpracy gospodarczej, mającej pozwolić na przyspieszenie wzrostu gospodarczego, uczestnictwie w wielostronnych programach Unii Europejskiej adresowanych do regionów oraz budowanie więzi społecznych, zarówno z obszarami z Europy, jak i całego świata, w tym rozwijanie wszechstronnej współpracy w różnych dziedzinach życia społeczno-gospodarczego.

Województwo lubuskie odziedziczyło po województwach zielonogórskim i gorzowskim, wchodzących w jego skład, bogate kontakty z partnerami zagranicznymi. Dążeniem Zarządu Województwa była intensyfikacja współpracy z dotychczasowymi partnerami. Aktualnie nawiązana jest współpraca z następującymi regionami: Kraj Związkowy Brandenburgia (Republika Federalna Niemiec) - 12 stycznia 2000 r., Obwód Pskowski (Federacja Rosyjska) - 16 stycznia 2002 r., Obwód Iwano - Frankowski (Ukraina) - 16 września 2002 r., Region Abruzji (Republika Włoska) - 2 lipca 2003 r., Prowincja Hainan (Chińska Republika Ludowa) - 24 luty 2006 r., Municypium Kiszyniów (Republika Mołdowy) 14 marca 2007 r., Obwód Sumski (Ukraina) - 7 grudnia 2007 r., Obwód Homelski (Republika Białoruś) - 7 grudnia 2007 r., Samorządowy Kraj Nitrzański (Republika Słowacka) - 17 kwietnia 2008 r., Departament le Lot (Republika Francuska) - 17 paxdziernika 2008 r., Wolny Kraj Związkowy Saksonia (Republika Federalna Niemiec) - 19 listopad 2008 r., Obwód Wołogodzki (Federacja Rosyjska) - 2 czerwca 2011 r.

Województwo Lubuskie wielokrotnie przedstawiało walory regionu na licznych międzynarodowych imprezach targowych m.in.: w Berlinie, Hamburgu, Cottbus, Moskwie, Frankfurcie, Pskowie, Brukseli, Londynie, Poczdamie i Kijowie. Prezentacja województwa odbyła się również na licznych międzynarodowych forach ekonomicznych, seminariach, konferencjach oraz w trakcie misji gospodarczych.

Współpraca zagraniczna Województwa Lubuskiego realizowana jest nie tylko na szczeblu regionalnym, ale również na szczeblu lokalnym, poprzez porozumienia bliźniacze miast, gmin i powiatów oraz poprzez kontakty szkół, instytucji publicznych i prywatnych, organizacji, stowarzyszeń, itp.

Ważną rolę w tym zakresie odgrywają Euroregiony: Pro Europa Viadrina oraz Sprewa-Nysa-Bóbr, szczególnie w ramach współpracy z Brandenburgią.

W integrującej się Europie oraz postępującej globalizacji istotne jest wzajemne poznanie się parterów, wymiana informacji o własnej historii, gospodarce, tradycji, kulturze. Współpraca regionalna powinna przyczynić się nie tylko do nawiązania formalnych kontaktów urzędników, ale powinna spowodować nawiązanie szerokiej współpracy różnych podmiotów, np. organizacji pozarządowych, szkół, podmiotów gospodarczych, itp. Ważne są zarówno potencjalne korzyści ekonomiczne, jak i poszukiwanie łączności społeczno-kulturowej oraz działanie na rzecz europejskiej spójności.

W dniu 12 stycznia 2000 roku w zabytkowym pałacu żagańskim uroczyście podpisano "Wspólne oświadczenie o współpracy pomiędzy Krajem Związkowym Brandenburgią a Województwem Lubuskim".
Współpraca z Brandenburgią prowadzona jest, zarówno w obszarze gospodarczym, społecznym, jak i kulturowym. Dowodem dobrosąsiedzkich i partnerskich relacji regionu z Krajem Związkowym Brandenburgii jest przyznanie i wręczenie w 2008 roku w Filharmonii Zielonogórskiej „Odznaki Honorowej” Premierowi Brandenburgii Matthiasowi Platzeckowi.
Program Operacyjny Europejskiej Współpracy Terytorialnej – Polska (Województwo Lubuskie) – Kraj Związkowy Brandenburgia 2007-2013 uruchomiono w dniu 1 października 2008 roku.
W celu umożliwienia stałego kontaktu między województwem lubuskim i Brandenburgią, a w szczególności między departamentami Urzędu Marszałkowskiego i ministerstwami rządu Brandenburgii, przygotowano wykaz osób, zarówno z Ministerstw Landowych Brandenburgii jak i z Departamentów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego do obustronnych kontaktów między tymi dwoma regionami.

W roku 2000 zainicjowano współpracę pomiędzy Obwodem Pskowskim a Województwem Lubuskim. W listopadzie 2001 roku przedstawiciele Samorządu Województwa Lubuskiego złożyli pierwszą wizytę w Pskowie. Podczas spotkania przygotowano projekt Umowy o współpracy, którą uroczyście podpisano 16 stycznia 2002 roku, podczas wizyty prezydenta Rosji Władimira Putina w Polsce.

Partnerzy z Pskowa podkreślają zainteresowanie naszymi doświadczeniami z okresu przedakcesyjnego.

Porozumienie o współpracy między województwem lubuskim, a Obwodem Iwano-Frankowskim zostało zawarte w dniu 16 września 2002r. podczas Lubuskiej Platformy Partnerstwa Lubuskiego.

Kontakty województwa lubuskiego z Regionem Abruzji sięgają początku lat dziewięćdziesiątych. W dniu 2 lipca 2003 roku podpisano Porozumienie o współpracy między Województwem Lubuskim a Regionem Abruzji.

Współpraca pomiędzy regionami koncentruje się na wymianie doświadczeń w zakresie polityki regionalnej, współdziałania w ramach przedstawicielstw obu regionów w Brukseli, promocji oraz udziału w imprezach targowych.

W listopadzie 2004r. delegacja z Prowincji Hainan złożyła wizytę w Województwie Lubuskim, podczas której odbyły się rozmowy z przedstawicielami regionalnych władz oraz podmiotów i organizacji gospodarczych.

W 2005 roku delegacja chińska złożyła wizytę w Wojeówdztwie Lubuskim, kórej celem było szerokie zapoznanie się z walorami i dorobkiem lubuszczyzny. Przeprowadzono konsultacje na temat możliwości podpisania listu intencyjnego o przyjaźni między naszymi regionami.
W dniu 1 grudnia 2005 r. został podpisany list intencyjny między Województwem Lubuskim a Prowincją Hainan, który stanowił podstawę do zawarcia Porozumienia o współpracy między regionami.

Umowa partnerska między Municypium Kiszyniów a Województwem Lubuskim zawarta została w Kiszyniowie w dniu 14 marca 2007r. Współpraca charakteryzuje się szczególną aktywnością i zainteresowaniem. Prowadzona jest głównie w zakresie prezentacji doświadczeń w realizacji inwestycji współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej.

W ramach programu Polskiej Pomocy 2008, udzielanej za pośrednictwem MSZ RP w roku 2008, Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego w Zielonej Górze wraz z Urzędem Wojewódzkim w Gorzowie Wielkopolskim – koordynatorem projektu, przystąpili do realizacji projektu pt. ”Teraz Mołdowa! Lubuskie doświadczenia - europejskie szanse”. Projekt zakładał trzy odrębne, a jednocześnie spójne działania: konferencję, staże dla personelu instytucji w Kiszyniowie oraz wizytę studyjną dla przedstawicieli strony mołdawskiej, skierowane do partnerów z Mołdawii przyczyniające się do realizacji założonego celu głównego jakim było wsparcie rozwoju samorządności lokalnej w procesie współpracy transgranicznej oraz pozyskiwania funduszy Unii Europejskiej. W roku 2009 kontynuowana jest realizacja tego projektu.

Umowa partnerska między Obwodem Sumskim a Województwem Lubuskim, zawarta została 7 grudnia 2007 r. w Żaganiu podczas XXXI Posiedzenia Komitetu ds. Współpracy Międzyregionalnej, działającego w ramach polsko-Niemieckiej Komisji Międzynarodowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej.
Wykorzystując doświadczenia Województwa Lubuskiego odnośnie absorbcji funduszy strukturalnych w kwietniu 2008 r. przybyła do Lubuskiego grupa studyjna z udziałem przedstawicieli władz lokalnych Obwodu Sumskiego. W trakcie spotkań warsztatowych w Urzędzie Marszałkowskim oraz w wybranych miastach i powiatach naszego województwa goście ukraińscy zapoznali się z praktycznymi doświadczeniami w realizacji zadań publicznych realizowanych przez polskie samorządy lokalne i samorząd województwa – w szczególności w zakresie wspierania przedsiębiorczości, edukacji, ochrony zdrowia i opieki społecznej.

Efektem nawiązania obu wspomnianych wizyt było przygotowanie przez Urząd Marszałkowski projektu „Tak daleko i tak blisko – lubuska szkoła liderów polsko - ukraińskiej współpracy” w ramach programu Polskiej Pomocy 2008, konkursu ogłoszonego przez Ministra Spraw Zagranicznych RP. Celem projektu było, oczekiwane przez ukraińskich partnerów, wsparcie rozwoju samorządności lokalnej w naszym partnerskim regionie – Obwodzie Sumskim, poprzez transfer 17-letnich doświadczeń samorządowych w Polsce, w szczególności w zakresie funkcjonowania samorządu terytorialnego w poszerzającym się dostępie do środków wsparcia Unii Europejskiej, zwłaszcza w ramach uruchamianej Europejskiej Polityki Sąsiedztwa – z Ukrainą, jako głównym jej beneficjentem na Wschodzie.

Nawiązanie współpracy międzyregionalnej pomiędzy Województwem Lubuskim a Obwodem Homelskim było inicjatywą Pana Przewodniczącego Obwodowego Komitetu Wykonawczego – Pana Aleksandra Jakobsona.

Działania, zmierzające do zawarcia umowy rozpoczęte zostały po informacji, którą otrzymaliśmy od Pana Konsula Generalnego Republiki Białoruś - Pana Rusłana Jesina – o chęci rozpoczęcia współpracy partnera białoruskiego z partnerem lubuskim. Podczas wizyty podpisano komunikat końcowy, którego efektem było podpisanie Umowy o Współpracy między Obwodem Homelskim a Województwem Lubuskim w Żaganiu w dniu 7 grudnia 2007 roku.

Porozumienie o współpracy między województwem lubuskim a Samorządowym Krajem Nitrzanskim zostało zawarte w Zielonej Górze w dniu 17 kwietnia 2008 roku. Strony postanowiły wspierać inicjatywy mające na celu podejmowanie kontaktów pomiędzy organizacjami, instytucjami, stowarzyszeniami i osobami fizycznymi działającymi w dziedzinie kultury, szkolnictwa, nauki, techniki, oświaty, sportu, turystyki, ruchu turystycznego, ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia.

Współpraca Województwa Lubuskiego z francuskim Departamentem le Lot trwa od lat 90-tych. 17 października 2008 r. podpisano porozumienie między naszym regionem a francuskim Departamentem le Lot. Spotkanie było okazją do wręczenia Honorowej Odznaki "Za Zasługi dla Województwa Lubuskiego" dla Pana Christiana GASQUET – Przewodniczącego Stowarzyszenia Francja – Polska, Lot – Lubuskie oraz dla Stowarzyszenia Francja – Polska, Lot – Lubuskie.

Zawarte porozumienie między Województwem Lubuskim a Departamentem le Lot o współpracy międzyregionalnej zacieśni dotychczasowe przyjacielskie kontakty i wpłynie na rozwój współpracy w dziedzinie nauki, kultury, gospodarki, rolnictwa i zagospodarowania zasobami naturalnymi oraz wzmocni współpracę na poziomie samorządu regionalnego i samorządów lokalnych. W szczególności nacisk zostanie położony na: współpracę między Izbami Rolniczymi obu regionów, wymianę uczniów i kadry pedagogicznej, współpracę w zakresie rewitalizacji miasteczek atrakcyjnych turystycznie oraz promocji lokalnego dziedzictwa narodowego. Ponadto obie strony wyraziły ogromne zainteresowanie współpracy w zakresie Parków Krajobrazowych oraz Stowarzyszeń Winiarskich.

W dniu 19 listopada 2008 roku w Zielonej Górze podpisano Wspólne Oświadczenie o współpracy pomiędzy Województwem Lubuskim a Wolnym Krajem Związkowym Saksonią.

Zawarte porozumienie określa kierunki współpracy między Województwem Lubuskim a Wolnym Krajem Związkowym Saksonią. Celem współpracy jest wszechstronne zbliżenie regionów w procesie integracji europejskiej, realizacja działań na rzecz wsparcia powiatów, miast i gmin w rozwijaniu współpracy transgranicznej. Jest to ważna w kontekście uczestnictwa regionu w Programie Europejskiej Współpracy Terytorialnej Lubuskie- Dolnośląskie – Saksonia.