20.03.2010 r., o godz. 16.00 na terenie byłego obozu Stalag Luft III Muzeum Obozów Jenieckich przy ul. Lotników Alianckich 6 w Żaganiu Wicemarszałek Województwa Lubuskiego Elżbieta Polak wzięła udział w Uroczystości upamiętniającej bohaterów „Wielkiej Ucieczki”, która miała miejsce w 1944 roku. Patronat honorowy nad obchodami rocznicowymi objął Marszałek Województwa Lubuskiego Marcin Jabłoński.
Program obchodów:
19.03.2010 - Pałac Książęcy
9.00 Start rajdu Great Escape Rally – etap
20.03.2010
9.00 Start rajdu samochodów terenowych Great Escape Rally – etap II
przy Muzeum "droga Mazura"
12.00 Otwarcie wystawy „Wielka Ucieczka” w literaturze
w budynku Muzeum
12.10 Prezentacja multimedialna o uciekinierach
w budynku Muzeum
12.00 Harcerska stacja radiowa The Great Escape
plener przy Muzeum
12.00 – 16.00 Pokaz wyposażenia żołnierzy polskich na misjach zagranicznych
plener przy Muzeum
13.00 – 15.00 Prezentacje szkół o wybranych krajach jeńców Stalagu Luft III
przy budynku Muzeum
14.00 Odsłonięcie pomnika The Great Escape
Plac Słowiański - skrzyżowanie z ul. Słowackiego
15.00 - 15.40 Pokaz walk modeli samolotów z II wojny światowej
Rampa kolejowa przy lądowisku dla helikopterów
16.00 Uroczystości upamiętniające bohaterów „Wielkiej Ucieczki”
przy Pomniku Ofiar Obozów Jenieckich
17.00 Początek zakończenia II etapu rajdu The Great Escape Rally Tereny poobozowe
17.00 Przelot samolotów AZL, skoki spadochronowe
17.30 Inscenizacja
Barak 104, teren przy Muzeum
19.30 Wieczór filmowy
Barak 104
Narratorem inscenizacji Wielkiej Ucieczki będzie Piotr Zelt
Imprezy Towarzyszące 66. Rocznicy Wielkiej Ucieczki
13.03.2010 (sobota)
Cross żagański - bieg przełajowy
21.03.2010 (niedziela) Muzeum Obozów Jenieckich
10.00 stacja radiowa – krótkofalowcy
10.00 Pieszy rajd z niespodzianką do Trzebowa szlakiem Jimmiego Jamesa, (powrót autobusem)
10.00 Rajd rowerowy do Trzebowa (PTTK, Klub Ogniwo)
10.00 Rajd pieszy „Nordic Walking” szlakiem Wielkiej Ucieczki,
14.00 zwiedzanie z przewodnikiem terenów obozowych,
16.00 wieczór filmowy,
24.03.2010 (środa) Muzeum Obozów Jenieckich
10.00 Drużynowy konkurs wiedzy i sprawności – „Wielka Ucieczka”
17.00 Wieczór Wielkiej Ucieczki – zwiedzanie terenów obozowych,
19.00 konkurs wiedzy o obozie jenieckim – nagrody, ognisko
27.03.2010 (sobota) Muzeum Obozów Jenieckich
10.00 Biegi na orientację z mapą po terenach obozowych,
26 do 28.03.2010 (piątek – niedziela) Muzeum Obozów Jenieckich
Rajd Harcerski Wielka Ucieczka
Czym była Wielka ucieczka?
W marcu 1943 roku na terenie Sektora Północnego Stalagu Luft III w Żaganiu zawiązał się KomitetX, na czele którego stanął major Roger J. Bushell. Zadaniem komitetu było przygotowanie i przeprowadzenie masowej ucieczki 200 jeńców. Rozpoczęto przygotowania obejmujące między innymi równoczesne kopanie trzech tuneli, które nazwano „Tom", „Dick" i „Harry'. Jednym z ważniejszych i najtrudniejszych zadań było przygotowanie, wykonanie i zamaskowanie wejść do tuneli. Tunel „Tom" rozpoczynał się w izbie mieszkalnej baraku 123 i miał wejście w podstawie komina. „Dick" miał wejście w studzience kanalizacyjnej umywalni baraku 122. Te dwa tunele miały być budowane w kierunku zachodnim. „Harry" rozpoczynał się pod piecem izby mieszkalnej baraku 104 i przebiegać miał w kierunku północnym. Po przebiciu się przez warstwy betonu i cegieł rozpoczęto kopanie trzech szybów. W wyniku wydobycia wielu ton bardzo żółtego piasku osiągnięto głębokość około 10 metrów. Szyb szalowano deskami z prycz i budowano drabiny. Pod szybem wejściowym zbudowano trzy pomieszczenia, które służyły jako zaplecze tunelu. Tam znajdowała się pompa do tłoczenia powietrza, magazyn wydobytego piasku i worków do jego wynoszenia oraz warsztat z narzędziami, lampami i deskami. Pompa powietrzna zbudowana była z drewnianego łoża z zamontowanym brezentowym, impregnowanym miechem. Zrobiony on był z worka na odzież. Usztywniony drutem i zakończony był drewnianymi pokrywami z automatycznymi zaworami. Zawory wlotowe i wylotowe zasysały i tłoczyły powietrze w przewody.
Przewody te wykonane były z puszek po skondensowanym mleku „Klim". Puszki były tak wykonane, że po wycięciu dna i zdjęcie pokrywki można je było łączyć. Miejsce po pokrywce pasowało do dna puszki. Łączenia uszczelniano grubym papierem i zakopywano pod podłogą tunelu. Zużyte powietrze odprowadzano do kominów, a wlot świeżego umieszczony był pod podłogą i zamaskowany. Jeniec obsługujący pompę wykonywał posuwiste ruchy tłocząc powietrze. Była to praca nużąca i męcząca, ale bardzo ważna. Tory do przemieszczania wózków w tunelu wykonane były z listew przypodłogowych oderwanych w izbach mieszkalnych. Wózki wykonano z desek, a koła składały się z trzech krążków. Zewnętrzne miały większą średnicę i utrzymywały wózek na torach, wewnętrzne obite były blachą z puszek i opierały się na torze. Z przodu i tyłu wózka znajdowały zaczepy do mocowania liny, za pomocą, których je przemieszczano przewożąc kopaczy, deski i wywożąc piasek. Oświetlenie miejsc pracy i całego tunelu początkowo było lampami tłuszczowymi. W puszcze z margaryną umieszczano sznurek. Lampy strasznie dymiły, silnie ogrzewały powietrze i zabierały dużo tlenu. W trakcie budowy w obozie radiowęzła, jeńcy weszli w posiadanie przewodów elektrycznych i wykonali w tunelach oświetlenie elektryczne. Podłączone było do oświetlenia baraku i używane tylko w nocy, ponieważ w dzień wyłączano prąd w całym obozie. Tunel „Tom" został przypadkowo odkryty przez Niemców i wysadzony w powietrze. Z prac nad „Dickiem" zrezygnowano, ponieważ Niemcy rozpoczęli budowę sektora zachodniego i tunel prowadziłby do nowej części obozu. Służył jako magazyn materiałów potrzebnych do ucieczki.
Cały wysiłek skupiono na „Harrym". Stworzono 5 zespołów po 4 kopaczy i prace prowadzono bez przerwy w dzień i w nocy. Tunel „Harry" miał dwie mijanki. Były to specjalnie wykonane komory, które były wyższe i szersze niż tunel. Służyły do przeładunku piasku, odpoczynku kopaczy i pozwalały skrócić liny, co zapobiegało ich plątaniu się. Rozmieszczone były w trzydziestokilkumetrowych odstępach i nazwane jak stacje londyńskiego metra: „Picadilly Circus" i „Leicester Square". Sam tunel miał wysokości 54 cm i szerokości 52 cm. (W literaturze można spotkać małe różnice w wymiarach tunelu). Długość tunelu wyliczono na około 111 metrów i rozpoczęto budowę szybu wyjściowego. Było to bardzo trudne zadanie, ponieważ piasek zawalał się nim zdążono oszalować i zabezpieczyć ściany Jednocześnie budowano drabinę wyjściową. Po dotarciu do korzeni i sprawdzeniu grubości pozostałej warstwy ziemi szyb zabezpieczono klapą drewnianą. W styczniu 1944 roku tunel Harry był gotowy i czekał na decyzję o ucieczce. Wyznaczono ją w nocy z 24 / 25 marca. Z planowanych i przygotowanych 200 jeńców tunelem wydostało się tylko 80, ale 4 ostatnich wartownik nad ranem złapał przy wyjściu odkrywając ucieczkę. 76 oddaliło się od obozu. W wyniku zarządzonej wielkiej akcji poszukiwawczej złapano 73. Trzem jeńcom udało się dotrzeć do Wielkiej Brytanii. Na osobisty rozkaz Hitlera 50 uciekinierów zostało zamordowanych w rejonach miejsc gdzie zostali schwytani.
Wydarzenie to nazwane „ Wielką Ucieczką" ma wiele publikacji i ekranizacji. W 1963 roku powstał film fabularny z Charlesem Bronsonem i Stevem McQueenem, a w 1988 roku nakręcono „Wielką Ucieczkę II" z Christhopherem Reeve. Powstało wiele filmów dokumentalnych zrealizowanych przez telewizje państw europejskich, Kanady i USA. W rejonie Muzeum znajduje się makieta tunelu ucieczkowego. Jego wymiary i wyposażenie wzorowane są na tunelach budowanych przez jeńców. W celu bezpiecznego wglądu do tunelu znajduje się on tuż pod powierzchnią ziemi. Makieta mogła powstać dzięki programowi" Młodzież" wspartego przez Radę Miasta i Urząd Miasta Żagania oraz licznych darczyńców. Wykonali ją uczniowie Zespołu Szkół Mechanicznych i pracownicy Muzeum.
Galeria zdjęć z uroczystości znajduje się na stronie:
http://picasaweb.google.com/janmazu/Obchody66RocznicyWielkiejUcieczkiZagan2010#
Informacja ze strony:
http://www.greatescaperally.com/66/static_page/show/428
